سرطان چیست ؟

 به رشد و تکثیر بی رویه و خارج از کنترل تعدادی از سلول های بدن سرطان گفته می شود، در بیماری سرطان سلول های سرطانی قابلیت تهاجم به بافتهای مجاور و در نهایت گسترش به مناطق دیگر بدن را دارند .  

سرطان سومین عامل مرگ و میر در ایران است . با افزایش امید به زندگی و افزایش درصد سالمندی ، انتظار می رود موارد بروز سرطان در یک دهه آینده به شدت افزایش یابد .

عوامل خطرساز سرطانها:                                                          

• سابقه فامیلی و ژنتیکی                                                     
• افزایش سن                                                                  
• سیگار                                                                        
• نور خورشید                                                                   
• اشعه رادیواکتیو                                                             
• مواد شیمیایی خاص: مانند موادی که در رنگرزی ، نقاشی و ساختمان سازی استفاده می شود .                                      
• تغذیه نامناسب ، کم تحرکی و چاقی                                    
• بعضی ویروس ها و باکتری ها
• هورمونها : مانند داروهای هورمونی جایگزین که در دوران پس از یائسگی استفاده می شود .

 چگونه می توان از ابتلا به سرطان جلوگیری کرد؟

۱- سیگار نکشید

استعمال سیگار تقریبا با آسیب تمام اعضای بدن همراه بوده و با ۱۵ نوع سرطان مرتبط می باشد .سیگار عامل مهم ایجاد سرطان ریه ،حنجره ،حفره دهان،گلو، مری و مثانه بوده و در پیشرفت سرطان لوزوالمعده، دهانه رحم،کلیه،معده و برخی از انواع سرطان خون موثر است .

افرادی که در محیط زندگی خود در معرض دود سیگار می باشند (بستگان فرد سیگاری )  نیکوتین و سایر مواد شیمیایی سمی موجود در دود سیگار را مانند یک فرد سیگاری جذب می کنند و در معرض خطر ابتلا به بیماریهای مرتبط با سیگار می باشند .

۲- از تماس زیاد با نور خورشید بپرهیزید

سرطان پوست شایعترین سرطان در کل جمعیت بوده  و ارتباط ثابت شده ای با میزان تابش اشعه خورشید به بدن دارد  .

راهکارهای پیشگیری از سرطان پوست  به هنگام مواجهه با نور آفتاب :

•  از کلاه  و لباس های دارای پوشش کامل استفاده نمایید .
• از عینک آفتابی که مانع عبور اشعه UV می گردد برای محافظت پوست دور چشمها استفاده نمایید .
• از کرمهای ضد آفتاب با SPF  ۱۵ و بیشتر هنگام مواجهه با نور خورشید استفاده نمایید .

 

۳- وزن خود را در محدوده طبیعی نگهدارید

افزایش وزن یا چاقی از عوامل خطر ایجاد سرطان بوده و واضحا با سرطانهای پستان (بعد از یائسگی) ، روده بزرگ،رحم ،مری و کلیه مرتبط می باشد .

۴- به طور منظم ورزش کنید

 ورزش منظم در کاهش خطر سرطانهای پستان ، کولون ، رحم و پروستات موثر می باشد .

• بالغین :حداقل ۳۰ دقیقه و ترجیحا ۶۰-۴۵ دقیقه فعالیت بدنی متوسط تا شدید در ۵ روز یا بیشتر در هفته توصیه می شود
• کودکان و نوجوانان : حداقل ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط تا شدید برای حداقل ۵ روز در هفته توصیه می شود .

۵- تغذیه مناسب داشته باشید

راهکارهای مرتبط با تغذیه  در پیشگیری از سرطان:

•  
  • مصرف روزانه سبزی ها و میوه ها را افزایش دهید .
  • مصرف گوشت قرمز را به کمتر از ۸۰ گرم در روز محدود کنید .
  • از مصرف چربیها بویژه چربیهای حیوانی پرهیز کنید .
  • مصرف غذاهای پرکالری را محدود نمایید .
  • استفاده از ماهی ، مرغ وحبوبات را جایگزین مصرف گوشت گاو و گوسفند نمایید .
  • از غلات کامل ( سبوس دار) استفاده کنید .
  • از مصرف غذاهای کپک زده ،شور،دوداندود و نمک سود خودداری نمایید .
  • از مصرف مواد غذایی آماده مانند سوسیس و کالباس خودداری نمایید .
  • مصرف غذاهای صنعتی و فرآوری شده مانند کنسرو را کاهش دهید
  • از سرخ کردن ،سوزاندن و پخت زیاد مواد غذایی پرهیز نموده و از حرارتهای ملایم مانند بخارپز استفاده نمایید .
  • مشروبات الکلی مصرف نکنید .

۶- از تماس  با عوامل سرطانزای محیطی بپرهیزید .

برخی از عوامل سرطانزای  شناخته شده آفلاتوکسین ،آزبستوز،گاز خردل ،تالک و ترکیبات نیکل می باشند .

برخی عوامل میکروبی ایجاد کننده سرطان : هلیکوباکتر پیلوری ، , ویروسهای هپاتیت B ،Cو HIV

دکتر شراره نیک سیر 

کارشناس سرطان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان